Kunst-café Mitte

In de wijk Eixample, op een boogscheut van de Passeig de Gràcia, bevindt zich een bijzondere ontmoetingsruimte voor ontwerpers, kunstenaars en kunstliefhebbers. Deze plek, met de naam Mitte, organiseert tentoonstellingen, cursussen, workshops en allerhande feesten. Daarnaast is er een aangenaam café waar je ook kunt ontbijten of een snack eten.

De bedoeling van de initiatiefnemers van Mitte was een creatieve en multi-nationale plek te creëren die openstaat voor artiesten, ontwerpers, architecten en iedereen die interesse heeft in nieuwe en vernieuwende ideeën. Het 300 m2 grote complex bestaat eigenlijk uit diverse onderdelen.

In de eerste plaats is er de Artspace waar hedendaagse kunstenaars samen hun werk kunnen tentoonstellen. The Pop-up Window is het uitstalraam van Mitte waar kunstcreaties– en installaties tijdelijk worden geëxposeerd zodat deze ook zichtbaar zijn voor de voorbijgangers. Ontwerpers en kunstenaars kunnen ook hun kunstwerken tonen op de Wall en in Mitte of Mitte, letterlijk het midden van het pand, dat zich situeert tussen vier grote kolommen.

Daarnaast staat er The Table, een grote tafel waar gediscussieerd kan worden maar ook gewoon gepraat onder begeleiding van een glas wijn of een biertje. In het Café kun je een snack nuttigen of genieten van een voordelig dagmenu. Binnenkort wordt ook nog het Architectuurlabo geopend, zoals de naam het als zegt, met de bedoeling om architectonische projecten te tonen.

Mitte ligt aan de Carrer de Bailén nr 86 en is geopend van maandag tot en met vrijdag van 10 tot 22u. Het dichtstbijzijnde metrostation is Girona (metrolijn L4). Informatie over de tentoonstellingen en andere activiteiten kun je consulteren op de website van Mitte.

Binnentuinen in de wijk Eixample

Op tientallen plekken in het centrum van Barcelona liggen, verborgen tussen de huizenblokken, publiek toegankelijke tuinen. In de wijk Eixample zijn er maar liefst 42 dergelijke groene plekken, de ene al wat groter dan de andere.

In sommige binnentuinen kun je nog overblijfselen zien uit een industrieel verleden, zoals de schoorsteen in de tuin van de voormalige fabriek Bayer (Carrer de Calàbria nr 264) en de biertank van de brouwerij Damm in de Jardí de Montserrat Roig (Carrer del Rosselló nr 488). Andere zijn speciaal bedoeld als speeltuin voor de kids zoals de Jardí de Beatriu de Pinós-Milany (Carrer del Rosselló nr 143), die onder andere beschikt over pingpongtafels.

Op de hoek van de Avinguda Diagonal met de Passeig de Gràcia bevindt zich één van de stadstuinen met de grootste diversiteit aan planten en bomen, de Jardí del Palau Robert. In de Carrer de Roger de Llúria nr 56 ligt de binnentuin van de Torre de les Aigües, één van de koelste plekken van de wijk waar ’s zomers een kunststrandje is aangelegd aan een zwembad.

Sommige van deze typische binnentuinen liggen naast culturele centra zoals de Jardí de la Casa Elizalde (Carrer de València nr 302) die grenst aan een buurthuis waar talloze activiteiten worden georganiseerd. De Jardí de Càndida Pérez (Carrer del Comte Borrell nr 44), bijvoorbeeld, deelt haar ingang met de Biblioteca de Sant Antoni.

De meeste binnentuinen in het centrum van Barcelona openen de deuren om 10 uur ’s ochtends. Tegen zonsondergang worden ze afgesloten.

Tempel van Eixample

Te midden van de wijk Eixample, tussen de modernistische huizen van het einde van de 19de en het begin van de 20ste eeuw, staat een heel opvallend gebouw. Het lijkt een Griekse of Romeinse tempel. De vraag die me vaak wordt gesteld is: "Hoe komt die tempel in het midden van Barcelona terecht?"

Het betreft hier geen gebouw dat al meer dan 2.000 jaar onverwoestbaar op deze plek staat. De tempel werd gebouwd in 1882 voor de gebroeders Josep en Francesc Masriera. Deze schilders-goudsmeden kregen het idee om hun atelier te huisvesten in een klassieke tempel. De architect van het project was Josep Vilaseca i Casanovas, die ook ondermeer verantwoordelijk was voor de Arc de Triomf.

Vilaseca en de gebroeders Masriera baseerden zich bij het ontwerp op de Romeinse tempel van Augustus die in het centrum van Barcelona stond. Overblijfselen van deze oorspronkelijke tempel kun je nu nog steeds bekijken in het Centre Excursionista de Catalunya in de Carrer Paradís, vlakbij Plaça de Sant Jaume.

De “tempel van de Eixample” deed eerst dienst als kunstatelier en werd in de jaren 1930 omgevormd tot theater. Tegenwoordig is er de zetel van een religieuze congregatie gevestigd. Het gebouw ligt aan de Carrer de Bailèn nr 72, maar houd er rekening mee dat het helaas niet mogelijk is het interieur te bezoeken.

Wandeling op de Passeig de Gràcia

Eén van de voornaamste winkelboulevards van Barcelona is de Passeig de Gràcia, die Plaça de Catalunya verbindt met de wijk Gràcia. Deze centraal gelegen laan is ongeveer 2 km lang en doorkruist de modernistische wijk Eixample. Je vindt er ondermeer bekende gebouwen van de architecten Antoni Gaudí, Domènech i Montaner, Puig i Cadafalch en Enric Sagnier.

De Passeig de Gràcia ligt in het centrum van de stad en beschikt over drie metrostations: Plaça de Catalunya, Passeig de Gràcia en Diagonal. Er zijn treinstations op de hoek met Plaça de Catalunya en op het kruispunt met Carrer d’Aragó. Daarnaast vind je er diverse haltes voor de dag- en nachtbuslijnen.

De voormalige Camí de Jesús was een landweg die de voornaamste verbinding vormde tussen Barcelona en het aangrenzende dorp Gràcia (nu een wijk van Barcelona maar tot 1897 nog een onafhankelijke gemeente). Het eerste ontwerp om deze weg te verstedelijken, dateert uit 1821. Uiteindelijk werd de nieuwe laan ingehuldigd in 1827. Ze was 42 meter breed.

Gedurende de hele 19de eeuw was het de geliefde plaats voor de aristocratie om met hun paardrijvaardigheden en hun luxueuze wagens te pronken. Er vestigden zich talrijke ontspanningsgelegenheden zoals cafés, restaurants, balzalen en theaters. Vanaf 1853 beschikte de laan reeds over verlichting op gas.

Tussen 1860 en 1890 kreeg de Passeig de Gràcia een residentieel karakter, met voornamelijk eengezinswoningen. Vanaf de jaren 90 van de 19de eeuw ontpopte de zone zich tot commercieel centrum en werden meer en meer de huizen met tuin vervangen door lage flatgebouwen.

In het begin van de 20ste eeuw was de Passeig de Gràcia de voornaamste residentiële wijk voor de Barcelonese burgerij geworden. Er werden tal van nieuwe, modernistische gebouwen opgericht en oude gebouwen werden op een creatieve wijze gerenoveerd. Tot de meest in het oog springende voorbeelden behoren Casa Milà (La Pedrera), Casa Battló en Casa Amatller.

In 1906 ontwierp de architect Pere Falqués i Urpi de beroemde lantaarns met aangebouwde banken bekleed met mozaïek. Ze werden verspreid opgesteld over de hele laan en in 1909 kwamen er nog 6 bij aan het kruispunt met de Avinguda Diagonal. Deze laatste werden in 1957 weggehaald en elders in de stad, op de Avinguda de Gaudí, geplaatst.

De indeling van de Passeig de Gràcia werd in 1974 grondig gewijzigd. Ondermeer maakte men de voetpaden breder en plaatste men aan de kruispunten ronde banken, bekleed met mozaïek, gebaseerd op het ontwerp van de beroemde lantaarns. De voetpaden werden voorzien van zeshoekige grondtegels geïnspireerd op tegels ontworpen door Antoni Gaudí voor Casa Batlló en La Pedrera. Enige tijd geleden verving men deze tegels door andere van een kleiner formaat die beter lijken op het originele ontwerp van Gaudí.

Wie Barcelona bezoekt, moet zeker eens een wandeling maken langs de Passeig de Gràcia, niet alleen om de prachtige gebouwen te bewonderen maar vanzelfsprekend ook om heerlijk te shoppen in de talloze sjieke winkels.

Stadstuin van de Torre de les Aigües

De watertoren Torre de les Aigües werd gebouwd in 1870 door de architect Josep Oriol Mestres en de ingenieur Antoni Darder. Het doel van deze toren was te zorgen voor de watervoorziening van de eerste gebouwen in de nieuwe wijk Eixample. Sinds 1987 is er een publieke tuin gevestigd op het terrein waar deze toren staat.


Volgens het stadsontwerp van de architect Ildefons Cerdà uit de tweede helft van de 19de eeuw, werd de nieuwe wijk Eixample verdeeld in “manzanas”, vierkante blokken van ongeveer 110 x 110 meter. De binnenste zones van deze “manzanas” waren voornamelijk bestemd als tuinen. Door de bevolkingsgroei en de speculaties in onroerend goed in de 20ste eeuw werden deze tuinen echter veelal volledig dichtgebouwd. Het terrein waar de Torre de les Aigües is gelegen, was de eerste binnentuin die gerecupereerd werd door de stad Barcelona in de jaren 80 van de vorige eeuw.

Sinds de heropening van dit terrein als stadstuin is er ook een klein zwembad aangelegd, vlak naast de watertoren. Deze bijzondere plek transformeert zich gedurende de zomermaanden in een echt stadsstrand, compleet met zand, kleedhokjes en douches. Dit strand is dagelijks toegankelijk van eind juni tot begin september. Kijk voor de gedetailleerde openingsuren en de (zeer bescheiden) toegangsprijzen voor dit jaar even op de webpagina van de Jardins de la Torre de les Aigües.

Buiten de zomer is deze stadstuin elke dag gratis toegankelijk van 10u tot zonsondergang. De ingang bevindt zich aan de Carrer de Roger de Llúria nr 56, tussen Carrer de la Diputació en Carrer del Consell de Cent. De dichtstbijzijnde metrostations zijn Girona (lijn L4) en Passeig de Gràcia (lijnen L2, L3 en L4).

De wijk Eixample

De wijk Eixample, waar zich veel winkels en restaurants bevinden, vormt het centrum van het huidige Barcelona. Tot halverwege 19de eeuw was de stad omgeven door zijn middeleeuwse stadsmuren, maar in 1856 werd het eerste stadsuitbreidingsproject voorgesteld: Eixample. Het was van de hand van de ingenieur Ildefons Cerdà. De bedoeling was dat Barcelona werd verbonden met de omliggende plaatsen en dat de leefomstandigheden, de verkeerssituatie en de volksgezondheid in de dicht bevolkte stad werden verbeterd.


Op een plan lijkt Eixample een rechthoekig raster dat enkel door een paar hoofdverkeersaders wordt doorkruist: de sjieke Passeig de Gràcia, de Carrer Aragó, de Gran Via de les Corts Catalanes en de Diagonal. Voor de heraanleg van deze laatste wordt in mei van dit jaar een volksraadspleging georganiseerd. De bewoners kunnen kiezen uit twee ontwerpen die de chaotische en onaantrekkelijke laan opnieuw moeten omvormen tot een functionele en aangename promenade.

Op het moment dat de wijk Eixample werd bebouwd, bevond Catalonië zich in een periode van economische voorspoed. Deze voorspoed, samen met nationalistisch gezinde culturele bewegingen en de herlopleving van de kunstnijverheid, bevorderde het ontstaan van het modernisme waarvan Antoni Gaudí het boegbeeld was. Een volgende keer zal ik dieper ingaan op het leven en werk van deze indrukwekkende figuur.