Voorjaar in Barcelona

Voor jouw vakantie kun je in Spanje ook low budget terecht, bijvoorbeeld door te kiezen voor een Spaanse bungalow of camping. Zo logeer je voordelig en blijft er voldoende over voor vermaak, want natuurlijk weet men hier wel hoe je een feestje moet bouwen. In deze post zet ik graag op een rij wat Barcelona in petto heeft tijdens het voorjaar.

In februari kun je genieten van het carnaval dat in Catalonië “carnestoltes” heet. Dit jaar begint het evenement op 27 februari. Deze dag heet Dijous Gras, in het Nederlands Vette Donderdag. Dan opent de Rei Carnestoltes, de Koning van het Carnaval, de feestelijkheden met een speech. De dagen van het carnaval organiseert zowat elke buurt of wijk een optocht en een feest. Op 5 maart wordt “carnestoltes” afgesloten met het “Enterrament de la Sardina”, waarbij een soort begrafenis wordt geënsceneerd uit spijt dat het carnaval is afgelopen en waarbij vaak een grote papieren sardien in brand wordt gestoken.

Mecal is het internationale korte film en animatiefestival van Barcelona. Tijdens dit festival kun je gaan kijken naar films in de rubrieken Documentaire, Animatie, Internationaal en Oblique. Deze laatste categorie is genoemd naar een bepaalde manier van filmen. De films in dit festival gaan vaak over maatschappelijke thema’s zoals immigratie of ecologie. Er zijn filmmakers uit alle hoeken van de wereld vertegenwoordigd. Zo kun je bijvoorbeeld producties verwachten uit Azië, Noorwegen, Polen en Brazilië. Mecal 2014 vindt plaats van 5 tot 30 maart.

23 april is de Feestdag van Sant Jordi. Op deze dag is het traditie om je geliefde een roos of een boek te geven. Het kan gezien worden als de Catalaanse versie van Valentijnsdag. Voornamelijk aan de Rambla en de Passeig de Gràcia, maar ook elders in de stad, worden er boekenkramen neergezet en signeren auteurs hun werken. Vanaf de middag is het al overal gezellig druk.

Van 29 tot 31 mei is het in Barcelona de beurt aan het Primavera Sound festival. Dit jaarlijkse muziekfestival draait voornamelijk rond rock, maar besteedt ook aandacht aan bijvoorbeeld indie rock en alternatieve elektronische muziek. Dit massaal bijgewoonde festival vindt plaats in het Parc del Fòrum, vlakbij de zee.

Tot slot kun je nog van 12 tot 14 juni naar het populaire driedaagse festival Sonar. Dit evenement combineert experimentele muziek met allerlei vormen van nieuwe media. Workshops, conferenties, shows en concerten, er is van alles te doen op dit festival. Naast experimentele, opkomende artiesten staan er ook gevestigde waarden op het muzikale programma. Zo komt dit jaar Massive Attack het festival openen.

Stadsfeesten La Mercè 2013

24 september is de feestdag van La Mercè, de patroonheilige van Barcelona. Rond deze dag houdt de stad elk jaar haar Festa Major. Deze stadsfeesten zijn bijzonder populair en trekken telkens tussen de 1,5 en 2 miljoen bezoekers. Gedurende de dagen van de Festa Major de la Mercè kun je gaan kijken naar tientallen concerten, tentoonstellingen, optochten en nog veel meer. In deze post geef ik een kort overzicht van de voornaamste evenementen van dit jaar.

De zondag vóór het eigenlijke begin van de feesten, 15 september, wordt de traditionele Cursa de la Mercè gelopen. Deze stadsloop van 10 km door het centrum van de stad lokt steevast veel deelnemers én toeschouwers. Start en aankomst van de race bevindt zich aan Plaça d’Espanya.

Op zaterdagavond 21 september vanaf 21 uur lopen de draken en andere vuurspuwende beesten van de stad een optocht door het centrum. Deze figuren nemen een dag later, op 22 september, vanaf 20u30 deel aan de “correfoc”. Het woord “correfoc” betekent letterlijk "vuurloop". Personen en groepen verkleed als duivels lopen dan met vuurwerk langs toeschouwers en rennen of dansen op het ritme van slagwerk. Zondagnamiddag vanaf 18u30 is er al een aangepaste, minder “vurige” versie van de “correfoc” voor de kinderen.

Nog meer traditie kun je meemaken bij de “sardana”-dansen die op diverse plaatsen en tijdstippen worden georganiseerd. De voornaamste afspraken zijn op het plein voor de kathedraal op zaterdag 21 september vanaf 18 uur en zondag 22 september vanaf 11 uur, diezelfde zondag vanaf 18 uur op Plaça de Sant Jaume en op dinsdag 24 september vanaf 19 uur op Plaça de la Mercè.

Zondagmiddag 22 september vanaf 12 uur is er op Plaça de Sant Jaume het populaire Festa Castellera waarbij verschillende groepen proberen zo hoog mogelijke menselijke torens te bouwen. De dinsdag erna vanaf 12u30 doen de lokale “castellers” het nog eens over.

Op maandag 23 september om 21 uur lopen de reuzen van Barcelona en naburige steden de “xambanga”, een feestelijke stoet. De reuzen van de stad kun je trouwens de hele week van de feesten bewonderen in het Maritiem Museum, vlakbij de Rambla.

Van vrijdag 20 september tot en met dinsdag 24 september kun je dagelijks vanaf 20u45 op Plaça de Sant Jaume gaan kijken naar een klank- en lichtspel tegen de gevel van het stadhuis. Dinsdagavond vanaf 22 uur is er nog de “piromusical”, een spectaculair vuurwerk met muziek. Dit evenement vindt plaats aan de Magische Fontein van Montjuïc, vlakbij Plaça d’Espanya, en lokt elke keer weer honderdduizenden toeschouwers.

Ook muziek speelt een belangrijke rol tijdens de feesten van La Mercè van dit jaar. Op diverse lokaties, waaronder Plaça de Sant Jaume, Plaça de Catalunya en het plein voor de kathedraal zijn er meer dan 100 concerten. Wenen is dit jaar de gaststad van de feesten en daarom treden er verschillende Weense artiesten en orkesten op.

Tegelijk met de stadsfeesten loopt trouwens ook BAM, het Barcelona Acció Musical festival, met tientallen concerten met voornamelijk pop, rock en elektronische muziek. Daarnaast organiseert Casa Àsia van 20 tot 24 september ook nog het Festival Àsia, met Aziatische muziek- en theatervoorstellingen.

Tot slot zijn er naar aanleiding van de stadsfeesten van La Mercè nog tal van aktiviteiten in de haven van Barcelona. Van 21 tot 24 september kun je 30 grote zeilschepen gaan bewonderen en van 25 tot 29 september vind er een zeil-regatta plaats.

Een volledig overzicht van de aktiviteiten kun je consulteren op de website van La Mercè 2013 (in het Spaans, Catalaans en Engels). Je vindt er ook meer informatie over de gratis mobiele app “Line” waarmee je op de hoogte kunt blijven van het laatste nieuws over de feesten.

Herdenkingsjaar 1714-2014

Op 11 september 2014 zal het 300 jaar geleden zijn dat de stad Barcelona, tijdens de Spaanse Successieoorlog, in handen viel van de troepen van Bourbon. Zoals ik al in een eerder artikel over de feestdag van Catalonië besprak, was deze dag bepalend voor de verdere geschiedenis van de regio. Hoewel 11 september 1714 een nederlaag betekende voor de Catalanen, werd er toch voor gekozen om van deze dag de officiële Catalaanse feestdag te maken.

Het stadsbestuur van Barcelona organiseert vanaf eind 2013 een heel jaar lang, in samenwerking met de Catalaanse regering, een brede waaier aan aktiviteiten. De bedoeling is te laten zien hoe de stad er uitzag in de 18de eeuw, hoe groot de impact was van de feiten van 11 september 1714 en deze te zien in het licht van de recente ontwikkelingen in de regio. De roep om economische en politieke onafhankelijkheid van Catalonië is de laatste jaren namelijk sterk gegroeid.

Het herdenkingsjaar “Tricentenari “ omvat onder andere tentoonstellingen, workshops, rondleidingen, debatten en verschillende feestelijke aktiviteiten. De officiële start van het jaar wordt gehouden in Born Centre Cultural van 12 tot 28 september. De inhuldiging van “Tricentenari” valt samen met de opening van dit culturele centrum, dat ondergebracht is in de prachtige voormalige overdekte markt van El Born. Dit marktgebouw werd tussen 1874 en 1876 geconstrueerd en was één van de eerste belangrijke ijzeren constructies in Barcelona. Van 1878 tot 1977 deed het complex dienst als overdekte markt.

Bij de recente renovatiewerken van de Mercat del Born zijn belangrijke archeologische ontdekkingen gedaan. Het gaat hierbij over resten van middeleeuwse huizen en installaties die in de eerste helft van de 18de eeuw op bevel van Spaanse koning Felipe V werden afgebroken voor de aanleg van een citadel, een militaire vesting. Een groot deel van deze ontdekkingen blijft permanent zichtbaar voor het publiek.

Een volledig en aktueel overzicht van de aktiviteiten van het herdenkingsjaar 1714-2014 kun je nalezen op de website van Tricentenari (in het Catalaans, Spaans en Engels).

Feestdag van Sant Jordi

Elk jaar op 23 april viert men in Catalonië de feestdag van Sant Jordi, de patroonheilige van de regio. Deze dag is geen officiële feestdag, de Catalanen gaan gewoon werken en de winkels zijn geopend. Toch wordt deze dag beschouwd als de tweede belangrijkste dag in de Catalaanse agenda, na de Nationale Feestdag van Catalonië op 11 september.

Tegenwoordig is het feest van Sant Jordi een verzameling van diverse tradities en legendes. Enerzijds besteedt men aandacht aan het verhaal van Sant Jordi, de Heilige Joris, die een draak versloeg om een prinses te redden. Sant Jordi schonk hierbij aan zijn geliefde een roos die rood gekleurd was door het bloed van de verslagen draak. Anderzijds worden op deze dag de rozenmarkten in ere gehouden die eeuwen geleden rond deze datum plaatsvonden aan het Palau de la Generalitat in het centrum van de stad.

Eigenlijk is Sant Jordi in Catalonië een alternatief voor Valentijnsdag. Volgens de traditie krijgt een vrouw een roos als teken van verliefdheid en een man een boek als teken van dank. Echter, de dag van vandaag worden vaak én een roos én een boek cadeau gedaan aan de geliefde. Niet toevallig is 23 april ook door de UNESCO in 1995 uitgeroepen tot Werelddag van het Boek, ondermeer omdat op deze dag de beroemde schrijvers William Shakespeare en Miguel de Cervantes overleden en een aantal andere toen geboren werden.

Op de dag van Sant Jordi vind je in Barcelona op de hoek van zowat elke straat een kraampje met rozen. De traditionele rode rozen worden nog vaak cadeau gedaan maar tegenwoordig heb je rozen in alle mogelijke kleuren en groottes. Naar verluidt worden in Catalonië op 23 april meer dan 6 miljoen rozen verhandeld. Daarnaast staan er op deze dag tientallen boekenkramen, voornamelijk op de Rambla en aan gevestigde boekhandels. Jaarlijks worden er op deze dag meer dan een miljoen boeken verkocht.

Andere activiteiten op Sant Jordi in Barcelona zijn onder andere lezingen door bekende schrijvers, concerten en het dansen van de Sardana, de typisch Catalaanse groepsdans, op Plaça de Sant Jaume. Bij de bakker kun je op deze dag de Pastís de Sant Jordi verkrijgen, een rood-geel gestreept gebak. Vanuit vele ramen en op een groot aantal balkons hangt de “senyera”, de officiële Catalaanse vlag, of de “estelada”, de Catalaanse onafhankelijksheidsvlag.

Tot slot nog een tip. De feestdag van Sant Jordi is één van de weinige gelegenheden om het Palau de la Generalitat, de zetel van de Catalaanse regering, te bezoeken. Dit kan zowat de hele dag en volledig gratis!

Palmzondag in Barcelona

De laatste zondag vóór Pasen is Palmzondag. In de aanloop naar die dag staan er op vele plekken in Barcelona kraampjes waar je gedroogde palmtakken of -stengels en lauriertakjes kunt kopen. In het Catalaans noemt men Palmzondag “Diumenge de Rams” en in het Spaans “Domingo de Ramos”. Het is het begin van de Heilige Paasweek (“Setmana Santa” in het Catalaans en “Semana Santa” in het Spaans).

Volgens het christelijk geloof kwam Jezus op Palmzondag Jeruzalem binnen, gezeten op een ezel en begeleid door zijn discipelen. De inwoners van Jeruzalem verwelkomden hen en zwaaiden met laurier- en olijftakken. Vandaar dat op Palmzondag ook processies door de stad worden gelopen, vaak onder begeleiding van een ezel.

Op Palmzondag zegenen de priesters tijdens een eucharistieviering laurier- en palmtakken. Traditioneel dragen jongens de lange palmtakken en meisjes de kleinere, kortere ineengewoven stengels. Aan de takken is vaak klein speelgoed of snoep bevestigd, en een lintje met de Catalaanse vlag. De populairste plekken om de takken te kopen zijn het plein vóór de kathedraal, op de Rambla of aan de Sagrada Família.

Traditioneel vervaardigden de peetmoeders zelf de palmtak voor hun petekinderen. Het was ook gebruikelijk dat het petekind een nieuw kledingstuk aantrok op Palmzondag. Vandaar het spreekwoord “Diumenge de Rams, qui no estrena no té mans”, wat letterlijk betekent: “Palmzondag, wie geen nieuwe kleding draagt, heeft geen handen”.

Dit jaar valt Palmzondag op 24 maart. De populairste zegeningen van palmtakken vinden respectievelijk plaats om 11u aan de kathedraal en om 12u aan de Sagrada Família. De bekendste processie wordt tussen 10 en 12u gelopen in het historische centrum van de stad, ondermeer via de Rambla en Portal de l’Àngel, met begin en einde aan de Plaça de Sant Agustí.

Stadsfeesten van Santa Eulàlia

Niet enkel La Mercè maar ook Santa Eulàlia is stadspatrones van Barcelona. La Mercè wordt gevierd in de week van 24 september en 12 februari is de feestdag van Santa Eulàlia. Deze laatste wordt in Barcelona gevierd met de Festes de Santa Eulàlia, kortweg La Laia genoemd. Deze feesten vormen het belangrijkste kinderfestival van Barcelona.

Tijdens de Stadsfeesten van Santa Eulàlia kun je optochten bewonderen van de plaatselijke “gegants” (reuzen) en kijken naar de “castellers” (menselijke torens”) en “sardanes” (de typisch Catalaanse dans). Daarnaast worden er tientallen poppenvoorstellingen, optochten, workshops, concerten en culturele activiteiten georganiseerd. Op de feestdag van Santa Eulàlia, 12 februari, is ook de toegang tot vele musea volledig gratis.

In 2013 organiseert men de Festes de Santa Eulàlia op 12, 16 en 17 februari (hoewel er al enkele activiteiten gepland zijn op 9 en 10 februari). Normaal gezien worden de feesten gehouden in het weekend dat dichtstbij de feestdag van Santa Eulàlia ligt maar omdat dit jaar dat weekend samenvalt met carnaval is ervoor gekozen om La Laia een week uit te stellen.

De meeste activiteiten vinden plaats in het historische centrum van de stad en in de haven. Een volledig overzicht van alle activiteiten van deze editie vind je op de website van La Laia. Het hoogtepunt is zonder twijfel de Diada Castellera, het optreden van alle groepen van menselijke torens van Barcelona, op zondag 17 februari vanaf 13u op Plaça de Sant Jaume.

Sinds 2012 vindt tijdens de Stadsfeesten van Santa Eulàlia ook het LlumBCN festival plaats waar alle vormen van licht de hoofdrol spelen. Dit jaar kun je ondermeer op 15, 16 en 17 februari naar een klank- en lichtspektakel gaan kijken aan het Stadhuis van Barcelona.

Maar wie was Santa Eulàlia eigenlijk? Dit meisje leefde van circa 290 tot 12 februari 303. Ze werd gefolterd en daarna onthoofd vanwege haar christelijk geloof. Dit gebeurde tijdens de vervolging van Christenen door de Romeinse keizer Diocletianus.

Oorspronkelijk werd haar lichaam bewaard op de plaats waar nu de kerk Santa Maria del Mar staat. In 713, tijdens de Moorse invasie, werd het overschot verborgen en pas in 878 opnieuw gerecupereerd. In 1339 zetten men de overblijfselen bij in een alabasten sarcofaag in de crypte van de toen nieuwe kathedraal van Barcelona. Nu nog steeds kun je hier de crypte van Santa Eulàlia met de sarcofaag bekijken.

Kerstmis en Nieuwjaar in Barcelona

Tijdens de feestperiode kun je in Barcelona de bijzondere kerstdecoratie bewonderen en ook deelnemen aan één van de vele evenementen die zowel door het stadsbestuur als private organisaties georganiseerd worden. In deze post geef ik een kort overzicht van enkele niet te missen activiteiten.

Als je Barcelona bezoekt tijdens de feestdagen, kun je in de eerste plaats vanaf valavond de indrukwekkende kerstverlichting bekijken. Sinds eind november en tot en met Driekoningen worden maar liefst 300 straten en pleinen in de stad versierd. Men gebruikt hiervoor LED-verlichting, wat energiezuiniger is dan de traditionele verlichting. Eén van de iconen van Barcelona, de Torre Agbar, wordt omgetoverd in een gigantische kerstboom dankzij het gesofisticeerde verlichtingssysteem dat op het gebouw is aangebracht.

Op 13 plekken doorheen de stad staan zoals gebruikelijk de traditionele kerstbomen. De grootste is die in de winkelstraat Portal de l’Àngel. Een andere klassieker zijn de reusachtige lichtgevende “galets” die op diverse plaatsen staan. “Galets” zijn een soort schelpvormige pasta die in Catalonië vaak in de soep van het kerstmaal wordt gedaan.

Daarnaast kun je, zoals elk jaar, de grote kerststal bezoeken op Plaça de Sant Jaume. Dit jaar brengt de installatie een eerbetoon aan het diorama. Dit jaar is het namelijk de 100ste verjaardag van deze techniek waarbij in een kijkkast een levensechte scène wordt opgebouwd. Vlakbij, in de patio van het stadhuis, staat een collectie kerststallen afkomstig van het Etnologisch Museum van Barcelona.

Na het grote succes van vorig jaar heeft men op Plaça de Catalunya opnieuw een ijsschaatspiste gebouwd. Nog tot 6 januari kun je hier de schaatsen aanbinden of plaatsnemen op een terrasje om de schaatsende sportievelingen te bekijken. De piste is nog groter dan vorig jaar en telt 1.400 m2.

Tot slot zijn er vanzelfsprekend weer de bekende en populaire kerstmarkten. Tot en met 23 december 2012 kun je elke dag tussen 10u30 en 21u30 terecht op het plein voor de kathedraal voor de Fira de Santa Llúcia. In de buurt van de Sagrada Família staat tot 23 december 2012 de Fira de Nadal, dagelijks te bezoeken van 10 tot 22u. Tot slot is er nog de Fira de Reis aan de Gran Via, de Driekoningen-markt, met een grote keuze aan cadeautjes, speelgoed en snoep. Deze is geopend van 20 december 2012 tot 6 januari 2013 van 11 tot 14u en van 17 tot 21u.

Feest van Sant Medir

Elk jaar op 3 maart wordt in Barcelona het feest van Sant Medir gevierd. Het wordt ook wel “Dolça festa” genoemd, wat “Zoet feest” betekent, omdat er tijdens de feestelijke optocht duizenden kilo’s snoep worden uitgestrooid. Aan de viering wordt deelgenomen door diverse “colles de Sant Medir”, een soort verenigingen die het hele jaar door geld verzamelen om uiteindelijk de grote hoeveelheden uit te delen snoep aan te kunnen kopen.


Op de dag van Sant Medir tussen 9 en 13u nemen de “colles” deel aan een bedevaartsoptocht langs de voornaamste straten en pleinen van de wijken Gràcia, Sarrià-Sant Gervasi en La Bordeta. De groepen strooien snoep rond en worden begeleid door paarden, karren, vrachtwagens en muziekgroepen. Rond 13u nemen alle “colles” dan deel aan een bijeenkomst aan de Ermita de Sant Medir, een bedevaartkapel op de heuvel Collserola, aan de rand van Barcelona. Als het weer te slecht is, wordt deze bijeenkomst gehouden op de Plaça de la Virreina in de wijk Gràcia, in de kerk van Sant Joan.

’s Avonds op de dag van Sant Medir wordt een feest gevierd in de wijk Gràcia, voornamelijk in de straten Escorial, Sant Salvador en Gran de Gràcia. Rond 20u vertrekt een optocht met alle “colles” vanaf de Carrer de Nil Fabra. Heel wat mensen staan dan langs de kant van de weg in de hoop zoveel mogelijk snoepgoed te kunnen opvangen. De optocht eindigt traditioneel op de Pla de Salmeron.

De oorsprong van het feest van Sant Medir gaat terug tot de legende van een plaatselijke boer die een katholieke heilige werd tijdens de Romeinse tijd, waarin christenen vervolgd werden. De moderne versie van het feest ontstond in 1830 toen een bakker in de Carrer Gran de Gràcia, met de naam Josep Vidal i Granés, ziek werd en aan God beloofde dat hij een jaarlijkse bedevaart zou organiseren naar de kapel van Sant Medir als hij zou genezen. Deze kapel bevond zich op de weg van Barcelona naar het nabijgelegen Sant Cugat del Vallès, waarvan Vidal afkomstig was.

De bakker geneesde en kwam zijn belofte na. Om ruchtbaarheid te geven aan de bedevaart, maakte hij lawaai met een drum en deelde hij snoep uit. Elke jaar namen er meer kennissen en buren deel aan de bedevaart. Op die manier ontstond de eerste “colla”. Er kwamen meer en meer “colles” bij en zij verenigden zich in 1926 in de Federació de Colles de Sant Medir. Deze federatie verdween na enige tijd maar in 1951 werd ze nieuw leven ingeblazen. Momenteel telt de federatie ongeveer 30 “colles”, afkomstig uit de districten Gràcia, Sarrià-Sant Gervasi en Sants-Montjuïc.

Volledigheidshalve moet gezegd worden dat alvorens de bedevaart ontstond in Barcelona, er al jaarlijks op 3 maart een bijeenkomst werd gehouden aan de kapel van Sant Medir door de bewoners van Sant Cugat del Vallès. Sinds 1804 organiseerde de broederschap van Sant Medir van deze plek reeds een bedevaartsbijeenkomst, weliswaar zonder de populariteit van de bedevaart van Sant Medir uit Barcelona.

Kijk voor meer gedetailleerde informatie over het feest van Sant Medir ook even op de website van de Federació de Colles de Sant Medir.

Kerstmarkt van Santa Llúcia

De gezelligste kerstmarkt van Barcelona is wellicht de Fira de Santa Llúcia die elk jaar wordt gehouden op het plein vóór en rond de kathedraal. Dit jaar viert men de 225ste verjaardag van de markt. De oudste documenten waarin geschreven wordt over de Fira de Santa Llúcia dateren namelijk van 1786. Er wordt echter vermoed dat deze kerstmarkt al een hele tijd daarvóór georganiseerd werd.


Sinds de oprichting van deze kerstmarkt heeft geen enkele ramp, zelfs niet de gele koorts die Barcelona in zijn greep hield in 1860, de organisatie ervan kunnen verhinderen. De naam van de markt is afkomstig van Santa Llúcia, de patrones van de kleermakers én van de blinden, die gevierd wordt op 13 december. Tussen haakjes, lang geleden was het een gebruik in Barcelona dat de kleermakers op de dag van Santa Llúcia een groot feest organiseerden in het Parc de la Ciutadella.

In vroegere tijden stond de Fira de Santa Llúcia ook bekend onder de naam “Fira de les noies” (“Markt van de meisjes”) omdat het een uitgelezen plek zou zijn geweest om een geschikte huwelijkspartner te vinden. Meisjes uit de omgeving van Barcelona kwamen dan naar de kerstmarkt vergezeld door hun moeder, goed gekleed en met de nodige juwelen, om een goede kandidaat voor een huwelijk te zoeken.

Tegenwoordig begint de Fira de Santa Llúcia eind november en duurt tot net vóór Kerstmis. Er staan gewoonlijk meer dan 270 kramen, gegroepeerd volgens de producten die ze verkopen: kerststallen en –figuren, kerstbomen, kerstdecoratie en, tot slot, een uitgebreide keus aan ambachtelijke producten vervaardigd uit leder, hout, glas, smeedwerk, enzovoort.

Dit jaar kun je de markt nog bezoeken tot en met 22 december. Ondermeer op 13 december, de dag van Santa Llúcia, staan er diverse activiteiten gepland: een wandeling van de Carassa de Nadal de Barcelona (een soort carnavaleske figuur die snoepgoed uitdeelt) onder begeleiding van grallers (typisch Catalaanse fluitspelers), optredens van diverse kerstkoren, vertellingen van kerstverhalen en een dansvoorstelling.


Tot 20 december kunnen de kinderen op deze kerstmarkt ook langsgaan bij een reusachtige Tió de Nadal, ook wel Caga Tió genoemd. Dat is een boomstronk versierd met ogen, neus en mond en vaak ook een “barretina”, een typisch Catalaanse muts. In heel Catalonië, en ook in bijvoorbeeld de regio Aragón, wordt van oudsher vanaf 8 december (de dag van de Onbevlekte Ontvangenis van Maria) door de kinderen van het gezin aan de Tió eten gegeven en wordt zijn achterkant bedekt met een deken, opdat hij geen kou zou krijgen.

Op kerstavond of soms op eerste kerstdag slaan de kinderen dan met een stok op de Caga Tió, onder het zingen van een traditioneel lied, totdat hij cadeautjes begint te “kakken”. De cadeautjes zijn over het algemeen snoepgoed of klein speelgoed dat door de “medeplichtige” ouders snel onder de deken wordt verstopt. Op de Fira de Santa Llúcia kunnen de kids met een stok op een reuzegrote Tió de Nadal slaan en een traditioneel Tió-lied zingen, en als beloning krijgen ze dan een klein geschenkje.

Uitgebreide informatie over de geschiedenis van deze kerstmarkt en een overzicht van alle deelnemers is te vinden op de website van de Fira de Santa Llúcia, in het Catalaans, Spaans, Frans en Engels.

Catalonië viert Pasen met een Mona de Pasqua

De Mona de Pasqua is een paastaart die oorspronkelijk werd gemaakt van zoet en licht gebak en meestal versierd met hardgekookte eieren of droge worst. Het eten van deze lekkernij is een traditie in de Spaanse regio's Catalonië, Valencia en Murcia die het einde van de Vasten symboliseert.


De naam “mona” komt volgens sommigen voort uit het Griekse woord “munus” dat “geschenk” betekent. Volgens anderen is de term afkomstig van het Arabische woord “munna” wat “proviand voor de mond” wil zeggen. Daarmee werd vroeger verwezen naar het cadeau dat de Moren aan hun leiders aanboden.

In de Diccionario de la Lengua Española de la Real Academia (Het Woordenboek van de Spaanse Taal van de Koninklijke Academie) wordt in het jaar 1783 de volgende definitie voor “mona” gegeven: Catalonië, Valencia en Murcia. Cake of kransbrood dat in de oven wordt gebakken ter gelegenheid van Pasen en waarop eieren in hun schaal worden geplaatst, wat in andere delen van het Iberische Schiereiland “hornazo” wordt genoemd.

Volgens het boek Costumari Català van Joan Amades, dat handelt over Catalaanse gebruiken en tradities, werd de “mona” al vermeld in de vijftiende eeuw.

In Catalonië doet volgens de traditie de peetvader of grootvader een “mona” cadeau aan zijn petekind of kleinkind op paaszondag. Op paasmaandag wordt die taart dan opgegeten samen met de hele familie. Oorspronkelijk werden er op deze paastaart evenveel eieren geplaatst als het aantal jaren dat het kind oud was aan wie de taart cadeau werd gedaan. Aangezien dit geschenk slechts werd gegeven totdat het kind 12 jaar oud was (leeftijd van de Communie), lagen er maximaal 12 eieren op.

De dag van vandaag vind je een grote verscheidenheid van deze paastaarten, maar meestal zijn ze toch rond. Hoewel de “mona” oorspronkelijk vervaardigd werd uit gebakdeeg met suiker en andere zoetigheden en hardgekookte eieren, werd in Catalonië het ei in de loop van de tijd meer en meer vervangen door chocolade. Tegenwoordig is de chocolade vaak het hoofdbestanddeel van de “mona”.


Sinds het midden van de negentiende eeuw is de “mona” veranderd van een eenvoudig gebak in een taart of chocoladen kunstwerk versierd met snoep, gesuikerde amandelen, beschilderde paaseieren, porseleinen figuurtjes, enz. Tegenwoordig maken vele patissiers een echte specialiteit van hun “mona’s”. Als je rond de paasdagen Barcelona bezoekt, kun je in de etalages van de bakkers en patissiers ontelbare indrukwekkende “mona’s” bewonderen.

Ik wil ook nog even vermelden dat dit jaar paaszaterdag samenvalt met een ander Catalaanse feest, Sant Jordi, waar ik reeds eerder een artikel aan heb gewijd.

Driekoningen, het kinderfeest bij uitstek

Net zoals in de rest van Spanje wordt ook in Barcelona uitbundig Driekoningen gevierd. Dit feest is de Spaanse versie van Sinterklaas waar alle kinderen (en volwassenen) wekenlang naar uitkijken.

Aan de Gran Via de les Corts Catalanes in Barcelona, tussen de Carrers Muntaner en Entença, kun je elk jaar weer de Fira de Reis bezoeken. Je vindt er zo een 300 kraampjes met zoetigheden, speelgoed en cadeautjes. Deze gezellige markt is alle dagen geopend van 10 tot 20u, tot en met 5 januari.


Tijdens de vooravond van 5 januari komen dan de Drie Koningen Melchior, Caspar en Balthasar per boot aan in de haven van Barcelona. Daarna maken ze een tocht door de stad waarbij ze snoepgoed ronddelen. Ze worden begeleid door hun Pages en diverse praalwagens en muziekkorpsen. De dag vóór deze kleurrijke stoet, op 4 januari, kun je van 11u30 tot 15u gaan kijken naar de voorbereiding van de praalwagens in de Tallers Reials (de Koninklijke Ateliers) in het Palau d’Alfons XIII dat zich bevindt tussen Plaça d'Espanya en de Magische Fontein van Montjuïc.

Alle kinderen kunnen trouwens hun brief met wensen voor de Drie Koningen overmaken aan de Koninklijke Postbodes of Pages in het Stadhuis van Barcelona, tussen 2 en 5 januari of aan het schip Santa Eulàlia dat aangemeerd ligt in de haven, aan de Moll de la Fusta, tussen 2 en 4 januari.

Oud en Nieuw in Barcelona

Op 31 december loop je in Barcelona ongetwijfeld “l’Home dels nassos” (“de Man met de neuzen”) tegen het lijf. Deze Catalaanse mythische figuur, die ook in sommige andere Spaanse regio’s bestaat, heeft evenveel neuzen als het aantal dagen dat nog overblijft in het jaar… Vaak gaat het om muziekgroepjes of verenigingen die door de stad lopen en waarvan de leden een grote nepneus dragen op het gezicht of elders op het lichaam. Soms zie je ook een "capgròs", een soort carnavalsfiguur met een extreem groot hoofd, die de Man met de neuzen voorstelt.


Vroeger werd er aan de kinderen verteld dat op 31 december de Man met de neuzen op straat komt. Er werd bijgezegd dat deze figuur evenveel neuzen had als het jaar dagen telde. De kinderen stelden zich een bijzondere man voor met 365 neuzen, zonder er bij stil te staan dat er op 31 december slechts één dag overblijft in het jaar. Om de grap compleet te maken vertelde men ook vaak aan de kinderen dat men zopas de Man met de neuzen gezien had op straat, zodat deze snel op straat zouden gaan kijken waar hij gebleven was.

In Barcelona was het ook traditie om de Man met de neuzen te bewonderen op een podium tijdens de jaarwisseling om precies middernacht, namelijk op de Plaça del Palau. Deze figuur was gekleed in tientallen lakens die er zogezegd voor moesten dienen om zijn neuzen te snuiten, de 365 neuzen die hij had over heel zijn lichaam, aangezien het jaar pas begonnen was en nog 365 dagen telde.


Een andere traditie die in Barcelona, net zoals in heel Spanje, in ere wordt gehouden, is het eten van 12 druiven op het moment van de jaarwisseling, één per klokslag. Er wordt gezegd dat wie de 12 druiven niet opgegeten heeft vóór de 12 klokslagen zijn afgelopen, een jaar met tegenspoed te wachten staat. Op vele televisiezenders wordt om middernacht live het luiden van de klok uitgezonden zodat iedereen, ook thuis, zijn druiven kan eten op het juiste moment.

Graag maak ik van deze gelegenheid gebruik om iedereen een prettige jaarwisseling te wensen en een heel gelukkig Nieuwjaar! Vergeet vooral je 12 druiven niet te eten!

Kerstmis in Barcelona

Tijdens deze feestmaand wordt Barcelona uitgebreid versierd, ondermeer met 20 lichtgevende kerststerren die elk een doorsnee hebben van 2,5 meter, 25 reusachtige lichtgevende "galets" (soort schelpvormige pasta die in Catalonië veel rond Kerstmis wordt gegegeten) en 6 kerstbomen die worden verlicht met zonne-energie of zelfs met gebruik van fietsen die continu worden bemand en zo energie opwekken. In totaal wordt er zo een 60 km openbare weg feestelijk versierd, en dat gebeurt trouwens bijna volledig met energiezuinige LED–verlichting.


Zoals elk jaar vinden er veel kerstmarkten plaats in de verschillende wijken van de stad, maar de voornaamste zijn ongetwijfeld de Fira de Santa Llucia en de Fira de Nadal de la Sagrada Família. De kerstmarkt van Santa Llucia kun je bezoeken op het plein voor de Kathedraal tot 23 december, alle dagen van 10u30 tot 20u30, en de kerstmarkt van de Sagrada Família wordt uiteraard gehouden op het plein voor deze indrukwekkende basiliek. Ze is dagelijks toegankelijk tot 24 december, van 9 tot 21u. Op de kerstmarkten vind je kerstbomen, figuurtjes voor in de kerststal, versiering voor huis en tuin en allerlei cadeautjes.



Typisch op deze markten is de “tió”, een stuk boomstam versierd met pootjes, ogen, een neusje, een mond en een “barretina” (een Catalaanse muts) die in heel Catalonië op kerstavond in de huiskamer wordt gezet. De “tió” brengt in de loop van de kerstnacht snoepjes en cadeautjes voor de allerkleinsten. Wat men ook op de vele Catalaanse kerstmarkten aantreft, is de “caganer”. Dat is een kakkend figuurtje in porselein of plastic dat achteraan in de kerststal wordt gezet. De “caganer” is gekleed in de typisch Catalaanse klederdracht of geeft een beroemde of beruchte personaliteit weer. Vooral politici en voetbalspelers zijn populair als “caganer”.

Een bijzondere attractie is elk jaar weer een nieuwe kerststal die wordt geïnstalleerd op de Plaça Sant Jaume. Dit jaar is hij ontworpen door het Institut de Cultura de Barcelona. Je kunt hem bekijken tot 7 januari 2011. Vlakbij kun je ‘s avonds ook de bijzonder verlichte gevel bewonderen van het Stadhuis van Barcelona.

Tot slot organiseert de Vereniging van Handelaars van Barcelona een serie concerten en muzikale voorstellingen doorheen de diverse wijken van de stad. Zo kun je ondermeer gaan kijken naar een reizend spektakel dat bestaat uit een vierwieler en twee begeleidende tandems, waarop muzikanten, jongleurs, … zitten. Deze carrousel zal de verschillende winkelstraten van de stad aandoen, dagelijks tussen 18 en 21u.

Voorts zullen er ook “geheime koren” rondlopen in heel Barcelona. Een groep zangers-acteurs zal doen alsof een doodgewone wandelaar de mensen om hem heen wil doen meezingen met een bekend kerstlied, maar in realiteit zal het dus gaan om een opgezet spel waarbij deze anonieme zanger geholpen wordt door een aantal collega’s die zich in het publiek mengen. Deze spontane koren zullen opduiken in de metro, busstations en op nog meer verschillende plaatsen van de stad gedurende de hele feestperiode.

Ik wens jullie alvast prettige feestdagen, in Barcelona of elders!

Lekkernijen op de Castanyada

De Castanyada is een Catalaans feest dat traditioneel op de dag van Allerheiligen werd gevierd, maar de laatste decennia meer en meer plaatsvindt op de vooravond van 1 november. Net zoals Halloween in de Angelsaksische landen stamt de Castanyada af van een eeuwenoud begrafenisritueel.


Op de Castanyada worden er allerlei lekkernijen gegeten: gepofte kastanjes, panellets (een soort kleine ronde macarons), moniatos (geroosterde zoete aardappelen) en gekonfijt fruit. De typische drank van dit feest is de moscatell, een halfzoete dessertwijn. Gedurende de weken vóór en na de Castanyada staan er in Barcelona op straat, net als in de rest van Catalonië, kraampjes waar op houtskool geroosterde zoete aardappelen en kastanjes worden verkocht, meestal verpakt in oud krantenpapier.

Het gebruik om deze lekkernijen te eten rond Allerheiligen stamt waarschijnlijk uit de oude traditie om gedurende de nacht van 31 oktober op 1 november de doodsklok te luiden. Vrienden en familie van de klokkenluiders serveerden deze calorierijke hapjes zodat de klokkenisten de hele nacht hun zware taak konden volhouden. Sommige historici menen echter dat de Castanyada voortspruit uit de gewoonte van aan het eind van de achttiende eeuw om tijdens de begrafenismaaltijd enkel gedroogde groenten en fruit te eten en brood dat gebruikt was bij de offerande van de begrafenis. Dit brood werd ook wel “panet” (letterlijk “broodje”) of “panellet” genoemd.


Tegenwoordig bestaan er panellets in alle mogelijke vormen en smaken. De traditionele versie wordt vervaardigd met gemalen amandelen, suiker en opgeklopt eiwit. Deze panellets worden dan versierd met pijnappelpitten, ingesmeerd met eiwit en gebakken in de oven. De nieuwere versies worden ondermeer bereid met chocolade, pistachenoten of sinaasappel. De Castanyada is met andere woorden voor alle zoetekauwen niet te missen!

De feesten van La Mercè

In 1871 organiseerde het stadhuis van Barcelona voor de eerste keer feesten ter ere van de patroonheilige van de stad, la Mare de Déu de la Mercè Vendrell, op 24 september. In 1902 kregen deze feesten een nieuwe impuls met optochten met alle Catalaanse “gegants” of “reuzen”, een eerste wedstrijd met “castellers” of “menselijke kastelen” en demonstraties van de Catalaanse dans, de Sardana.


Sindsdien zijn de feesten spectaculair gegroeid en lokken ze elk jaar honderdduizenden toeschouwers naar de straten, pleinen en zalen van Barcelona. De feesten van La Mercè omvatten de dag van vandaag een 500-tal activiteiten, voor elk wat wils. In feite zijn deze feesten nu een verzameling van diverse festivals zoals:
- Barcelona Acció Musical (BAM): festival met vernieuwende muziek
- Barcelona Arts de Carrer: festival met straattheater en –muzikanten
- La Festa de la Tradició: castellers, reuzen, optochten,…
- La Festa del Foc: allerlei activiteiten met vuur als thema

De grootste publiektrekkers van de feesten zijn ongetwijfeld de Cursa de La Mercè, een volksloop van 10km doorheen de stad en de Piromusical, een gigantisch vuurwerk aan de Fonteinen van Montjuïc. Bovendien vormt de Correfoc een absoluut hoogtepunt. Dat is een traditie op vele Catalaanse feesten, namelijk een optocht met “diables” of “duivels”, mensen die verkleed rondlopen met voetzoekers en allerhande soort vuurwerk, en “dracs” of “draken”, wagens in de vorm van monsters en beesten die op hun beurt vuur spuwen.


Eigenlijk vinden er twee Correfocs plaats: één in de vooravond voor kinderen (met beperkt vuurwerk) en één ’s avonds voor volwassenen. Als je wil deelnemen aan deze laatste is het noodzakelijk aangepaste kledij te dragen met een muts, handschoenen en een bril die beschermt tegen het vele opspattende vuur. Tijdens de Correfoc verzamelen zich tienduizenden toeschouwers op en rond de Via Laietana, in het centrum van de stad.

Dit jaar vinden de meeste activiteiten van de feesten van La Mercè plaats tussen 23 en 26 september maar de Cursa de La Mercè wordt reeds op zondag 19 september gelopen. Allerlei informatie en tips, alsook de complete agenda van de activiteiten, vind je op de website van La Mercè.

Nationale feestdag van Catalonië

Op 11 september is het de Diada Nacional van Catalonië, ook wel de Diada de l'Onze de Setembre genoemd. Op de Diada wordt herdacht dat op deze dag in 1714 de stad Barcelona in handen viel van de troepen van Bourbon, tijdens de Spaanse Successieoorlog. Deze oorlog brak uit toen de twee machtigste Europese vorstenhuizen, de Habsburgers en de Bourbons, allebei aanspraak maakten op de Spaanse troon. Barcelona steunde hierbij de Habsburgers en had Engeland als bondgenoot. De Bourbons wonnen echter, de troepen van de Bourbon-koning Filips V belegerden de stad Barcelona gedurende 14 maanden en uiteindelijk viel de stad op 11 september 1714. Alle Catalaanse privileges werden ingetrokken, de universiteiten werden gesloten en het Catalaans verboden.


Tijdens de Diada worden in Barcelona, net zoals in de rest van de regio, bloemen neergelegd. Dit gebeurt aan het monument van Rafael Casanova door de politieke partijen en sociale organisaties. Partijen en groepen die de onafhankelijkheid van Catalonië nastreven doen hetzelfde aan de Fossar de les Moreres, vlakbij de kerk Santa María del Mar, waar vele gesneuvelde verdedigers van de stad tijdens de belegering van 1714 begraven liggen.


Tijdens de nationale feestdag hangen vele Catalanen een vlag aan hun balkon. De officiële Catalaanse vlag is geel met vier rode strepen. Zij die Catalaanse onafhankelijkheid willen, gebruiken een vlag met een rode ster aan de zijkant of met een blauwe driehoek aan de kant met daarin een witte ster. Er worden op diverse plaatsen demonstraties en concerten georganiseerd. Daarbij wordt ook de hymne van Catalonië gezongen, Els Segadors (het Lied van de Maaiers). Sinds 2003 vindt de belangrijkste plechtigheid van de Diada plaats in het Parc de la Ciutadella, georganiseerd door de Generalitat de Catalunya (de Catalaanse regering).

Festa Major de Gràcia

De verschillende districten en wijken van Barcelona vieren zowat allemaal in de loop van het jaar hun "Festa Major". Dat betekent een week lang feesten, concerten, speciale tentoonstellingen en activiteiten voor jong en oud. Het leukste van deze buurtfeesten vind ik ongetwijfeld de jaarlijkse Festa Major van de wijk Gràcia.


Vele inwoners van Gràcia versieren hun huizen of zelfs hun volledige straat en nemen zo deel aan de jaarlijkse decoratie-wedstrijd. Omdat beelden meer zeggen dan woorden voeg ik hier een aantal foto's toe van de feesten van de vorige jaren. Het is absoluut de moeite waard om een bezoek te brengen aan Gràcia tijdens deze feestweek, die dit jaar plaatsvindt van 15 tot 21 augustus. De gedetailleerde activiteitenkalender is te vinden op de website van de Festa Major de Gràcia.

Castellers

Het bouwen van menselijke torens is een populair onderdeel van de Catalaanse volkscultuur. De deelnemers aan dergelijke torens worden "castellers" genoemd. De oorsprong van deze indrukwekkende "castells" of "kastelen" is te vinden in een soort Valenciaanse dans die in de zeventiende eeuw overwaaide naar Catalonië. Het was gebruikelijk om, na afloop van de dans, een kleine menselijke toren te maken. In de loop van de tijd begonnen die torens van mensen een eigen leven te leiden, zodat in de negentiende eeuw de eerste twee "colles" of "verenigingen" ontstonden, in de stad Valls, in de buurt van Tarragona.


Doorheen het hele jaar worden activiteiten georganiseerd met "castells" maar het echte seizoen start rond Sant Joan, op 24 juni, en loopt tot Santa Úrsula, in oktober. In het begin van het seizoen treden veel groepen op in hun eigen dorp of stad om nieuwe figuren te oefenen en om in vorm te komen voor de competities. Want enige tijd later zijn er in heel Catalonië wedstrijden voor het vormen van de hoogste of meest complexe toren. De belangrijkste competities vinden plaats op het einde van het seizoen, ondermeer tijdens het stadsfeest van Vilafranca del Penedès, eind augustus, of op de feestdag van Santa Úrsula in Valls, eind oktober.


Muziek speelt een belangrijke rol bij het bouwen van "castells". De meeste groepen hebben eigen muzikanten die de verschillende fasen van de bouw van een kasteel muzikaal begeleiden. Er wordt daarbij vooral gebruik gemaakt van een "gralla", een soort herdersfluit die heel typisch is voor Catalonië en een "tabal", een soort trommel. De optredens van de "castellers" lokken steevast veel toeschouwers, en dat is niet verwonderlijk, gezien de verbazingwekkende constructies die ze elke keer weer realiseren.

Nacht van Sant Joan

Morgen, 24 juni, is het Sint-Jan (Sant Joan in het Catalaans). Daarom wordt vanavond in Barcelona, net zoals in de rest van Catalonië, de nacht van Sant Joan gevierd. Met dit eeuwenoude feest wou men oorspronkelijk de zonnewende vieren en "kracht geven" aan de zon die vanaf dit moment terug "zwakker" wordt, aangezien de dagen opnieuw korter beginnen worden.

De zonnewende wordt overal ter wereld, in mindere of meerdere mate, gevierd. Typisch voor Catalonië zijn het maken van vuurtjes, bijvoorbeeld van oude meubelen, en het afsteken van vuurwerk. Er zijn concerten, optredens en buurtfeesten in de open lucht en op de stranden van Barcelona verzamelen zich honderdduizenden jongeren, en minder jonge Barcelonezen, voor de "kortste nacht van het jaar".


Een typisch Catalaans gerecht op Sant Joan is de "coca", een soort plaatselijke versie van een pizza, gevuld met crème of belegd met gekonfijt fruit. En uiteraard vloeit de cava rijkelijk...

Corpus Christi

Vandaag is het Corpus Christi, een dag die in Barcelona wordt gevierd met een 16-de eeuwse traditie: L'ou com balla (Het dansende ei).


In het oude centrum van de stad worden leeggeblazen eieren geplaatst bovenop de waterstraal van fonteinen, de illusie opwekkend dat het ei in de lucht danst. De fonteinen zelf worden uitbundig versierd met bloemen.


Ook zijn er processies en optochten met de "cabezudos" in de buurt van de Kathedraal van Barcelona. Dat zijn een soort carnavaleske figuren met extreem grote hoofden.


Zoals je op de foto's kan zien, levert deze dag opnieuw schitterende taferelen op.